Avrupa’nın Yapay Zekâ Çipi Kazananları Sentimentte Sert Darbe Aldı

Soitec hisseleri, yatırımcıların Avrupa’nın yapay zekâ yatırımlarındaki konumunu aniden yeniden fiyatlamasıyla pazartesi günü yaklaşık %12,6 gerileyerek Stoxx 600 endeksindeki en sert düşüşü kaydetti. Piyasa raporlarına göre ASML yaklaşık %5,2, ASM International %8,7 ve Infineon %7,6 değer kaybetti.

Düşüşü tetikleyen gelişme, hayal kırıklığı yaratan bir bilanço ya da iptal edilen bir veri merkezi projesi değildi. Mesele, ilerleme hızına ilişkin bir uyarıydı. Anthropic Üst Yöneticisi Dario Amodei, cumartesi günü sektörün, güvenlik sistemleri yetişene kadar frontier modellerin geliştirilme hızını yavaşlatması gerektiğini yazdı. OpenAI CEO’su Sam Altman ile xAI’ı yöneten Elon Musk da bu endişeye açıkça destek vererek, aksi halde bir politika tartışması olarak kalabilecek konuyu alım satım sinyaline dönüştürdü.

Bu gelişme önemli, çünkü Avrupa’nın yapay zekâdaki kazananları çoğunlukla model şirketlerinden ziyade tedarikçilerden oluşuyor. ASML, en ileri işlemcilerin üretiminde gereken gelişmiş litografi makinelerini satıyor. ASM International, wafer işleme ekipmanları tedarik ediyor. Infineon, güç elektroniği ve otomotiv çipleri üretirken Soitec, yüksek performanslı çiplerde ve optik ara bağlantılarda kullanılan özel wafer’lar sağlıyor.

Bu şirketlere yönelik yatırım tezinin temelinde basit bir zincir vardı: Daha yetenekli modeller daha fazla işlem gücü gerektiriyor; daha fazla işlem gücü daha büyük kümeler gerektiriyor; daha büyük kümeler ise çip, bellek, ağ ve üretim kapasitesine yıllar sürecek harcamalar yapılmasını zorunlu kılıyor. Geliştirme döngüsünün yavaşlaması bu talebi ortadan kaldırmaz, ancak takvimi uzatabilir, siparişleri erteleyebilir ve yüksek değerlemeleri savunmayı zorlaştırabilir.

ASML’nin ikinci çeyrek net satışları €9.3 billion seviyesine ulaşırken şirketin hisseleri, yatırımcıların yapay zekâ hızlandırıcılarına ve gelişmiş çip kapasitesine yönelik harcamaların sürdürüleceğini fiyatlamasıyla yükselmişti. Bu iyimserlik, piyasanın planlanan her gigawatt veri merkezi kapasitesinin takvime uygun şekilde devreye alınıp alınmayacağını sorgulamaya başlamasıyla hisseleri kırılgan bıraktı.

Satış dalgası, makroekonomik açıdan daha elverişsiz bir ortamda da geldi. Petrol fiyatlarındaki yükseliş ve tahvil getirilerindeki artış, uzun vadeli büyüme hisselerini beklenen nakit akışlarındaki değişimlere karşı daha hassas hale getirerek, aksi halde yapay zekâ laboratuvarlarıyla sınırlı kalabilecek bir şoku büyüttü. Reuters’ın haberine göre Avrupa’nın teknoloji sektörü, yavaşlama mesajının küresel piyasalara yayılmasıyla yaklaşık %2,2 geriledi.

Pazartesi günkü dönüş, yapay zekâ sermaye harcamalarının zirve yaptığı anlamına gelmiyor. Bu hareket, bir sonraki harcama döngüsüne ilişkin güvenin Avrupa’daki yarı iletken değerlemelerine ne ölçüde zaten yansımış olduğunu ve sektör fren yapmayı tartışmaya başladığında bu güvenin ne kadar hızlı çözülebileceğini gösteriyor.